Czy nadawca może odmówić zapłaty przewoźnego ze względu na brak listu przewozowego CMR?

 

Dokumenty w zleceniach transportowych, od których uzależniona jest zapłata frachtu

Czy spotkałeś się kiedyś z treścią zlecenia transportowego, zgodnie z którym warunkiem zapłaty za Twoją usługę będzie dołączenie kompletu wymaganych dokumentów takich jak oryginał listu przewozowego CMR, Lieferschein, WZ oraz list przewozowy?

Czy spotkałeś się z takim zastrzeżeniem, że brak powyższych dokumentów skutkować będzie niezaksięgowaniem Twojej faktury, a termin zapłaty ulegnie zmianie do 120 dni od dnia doręczenia faktury wraz z kompletem dokumentów. Dodatkowo w takiej sytuacji zostanie naliczona kara umowna w określonej w zleceniu wysokości.

Czy taki zapis jest zgodny z przepisami? Jak sądzisz?

dokumenty od ktorych moze byc uzalezniona zaplata frachtu

Niedopuszczalne zastrzeżenie umowne

W mojej ocenie taki zapis nie jest zgodny z postanowieniami Konwencji CMR, gdyż narusza zasadę odpowiedzialności przewoźnika oraz istotę umowy przewozu. Pamiętajmy, iż istotą umowy przewozu nie jest dostarczenie dokumentów towarzyszących przesyłce lecz dostarczenie określonych w umowie towarów.

Dlatego uważam, że firma spedycyjna stosująca takie zapisy powinna liczyć się z tym, że jeśli oddasz do sądu sprawę o zapłatę, to Ty uzyskasz korzystne dla siebie rozstrzygnięcie.

Podstawą argumentacji przewoźnika, któremu odmówiono zapłaty ze względu na brak jakiegoś dokumentu wskazanego w zleceniu transportowym powinno być odwołanie się do regulacji Konwencji CMR a powyższy zapis nie jest zgodny z treścią Konwencji CMR, a w konsekwencji w oparciu o treść art. 41 Konwencji CMR jest bezwzględnie nieważny.

Dlaczego tak sądzę? Spójrz na poniższy przykład.

Należyte wykonanie umowy przewozu

Otrzymałeś zlecenie przewiezienia towaru z Niemiec do Polski. Na załadunku dali Ci Lieferschein, na rozładunku Lieferschein przyjęli, towar przyjęli i jeszcze pochwalili za terminowość i rzetelność.

Zadowolony wysyłasz fakturę i Lieferschein podbity wszystkimi możliwymi pieczątkami i czekasz… Po tygodniu dostajesz „czarujący” list od swojego zleceniodawcy, w którym zleceniodawca stwierdza, że:

  • dokumenty potwierdzające wykonanie usługi nie są kompletne
  • brakuje listu przewozowego CMR, listu przewozowego, dokumentu WZ
  • zgodnie z warunkami zlecenia termin zapłaty ulega zawieszeniu do momentu nadesłania kompletu dokumentów
  • po nadesłaniu dokumentów zapłata zostaje wydłużona z 45 dni do 120 dni
  • naliczona zostaje kara umowna 100 EURO za przedłużenie terminu płatności

Nowy trend w zleceniach transportowych

Kiedy pierwszy raz trafiłam na takie zapisy w zleceniach transportowych i będące naturalną konsekwencją zapisów listy w stylu jak wyżej otworzyłam oczy w zdumieniu. Ostatnimi czasy, takich zleceń i takich zapisów pojawiają się dziesiątki. Uznać należy to za zjawisko powszechne, ale czy na pewno zgodne z prawem?

Z gorzką ironią wypada zauważyć, że cytowane powyżej zapisy zastąpiły jakże krytykowaną przeze mnie karę umowną za nieterminowe przesłanie dokumentów… Można by się cieszyć, że jeden z nie do końca zgodnych z regulacjami umowy przewozów zapisów znika ze zleceń transportowych. Szkoda tylko, że automatycznie został zastąpiony innym.

Pytanie, czy zgodnym z regulacjami prawa przewozowego i Konwencji CMR czy nie?

Przyjrzyjmy się przykładowym zapisom zlecenia transportowego:

Akceptowane będą wyłącznie poprawnie wystawione faktury wraz z oryginałem zlecenia spedycyjnego opieczętowanego i podpisanego przez właściwie reprezentowanego zleceniobiorcę wraz z kompletem wymaganym dla danego transportu dokumentów, oryginałem CMR, lieferschein, wz i inne dokumenty towarzyszące. Nieprawidłowo wystawione faktury, faktury bez kompletu dokumentów lub z nieoryginalnymi dokumentami nie będą księgowane, a termin płatności ulegnie zmianie do 120 dni i będzie naliczany od dnia wpływu do siedziby zleceniodawcy oryginalnych dokumentów oraz poprawnie wystawionej faktury. Za opóźnienie zostanie naliczona kara umowna w wysokości 100 EUR.

niedupuszczalne zastrzeżenie umowne

Nadmierne konsekwencje dla przewoźnika

Jak wynika z powyżej zacytowanego zapisu konsekwencją dołączenia tylko jednego dokumentu zamiast całej plejady dokumentów będzie ze strony naszego zleceniodawcy odesłanie faktury, która nie zostanie zaksięgowana a termin płatności ulegnie wydłużeniu do 120 dni od dnia ponownego nadesłania faktury już z kompletem dokumentów. Jeżeli więc nie „uzbierasz” brakujących dokumentów zapłata za Twoją usługę może nigdy nie nastąpić.

Czy w takiej sytuacji powinieneś błagać podmiot, który dokonywał załadunku towaru i jest wpisany do dokumentów przewozowych jako nadawca, aby poza Lieferschein, do którego się odwołuję w niniejszej historii podpisał Ci wszystkie inne wymagane zleceniem transportowym dokumenty… Szczególnie w sytuacji, gdy dodatkowo jesteś jeszcze ograniczony klauzulą ochrony klienta i za każdy kontakt z tak zwanym „nadawcą” grozi Ci kara 500.000 EURO? (oczywiście kwestia zasadności tej kary pozostaje sporna).

 

Obrona przed odmową zapłaty frachtu

Jak się bronić przed odmową zapłaty ze względu na brak listu przewozowego CMR, gdy dokumentem poświadczającym wykonanie przewozu jest inny dokument, np. Lieferschein?

Aby odpowiedzieć sobie na to pytanie powinniśmy odwołać się do treści umowy przewozu, którą jest zobowiązanie przewoźnika względem nadawcy (naszego zleceniodawcy) do przewiezienia towarów z miejsca wskazanego jako miejsce załadunku do miejsca dostawy (rozładunku). Towar powinien być przewieziony terminowo, nie powinien w trakcie przewozu zaginąć ani zostać uszkodzony. Jeżeli powyższe warunki zostaną spełnione umowa zostaje wykonana w sposób należyty, a za wykonany przewóz przewoźnik powinien otrzymać zapłatę.

Funkcja dowodowa listu przewozowego

W transporcie międzynarodowym podstawowym dokumentem potwierdzającym wykonanie umowy przewozu jest list przewozowy CMR. Jednakże, o czym warto pamiętać, zgodnie z art. 4 Konwencji CMR dowodem zawarcia umowy przewozu jest list przewozowy. Brak, nieprawidłowość lub utrata listu przewozowego nie wpływa na istnienie ani na ważność umowy przewozu, która mimo to podlega przepisom Konwencji.

Powyższe oznacza, iż w przypadku gdy przewoźnik nie przedstawi listu przewozowego, jednakże swoje świadczenie wykonał w sposób prawidłowy należy mu się zapłata niezależnie od tego, czy list przewozowy CMR został wystawiony czy też nie.

W końcu istotą umowy przewozu nie jest dowiezienie listu przewozowego CMR lecz towarów.

Warto zwrócić uwagę, iż chociaż Konwencja CMR nie wskazuje na podmiot odpowiedzialny za wystawienie listu przewozowego CMR najczęściej dokumenty towarzyszące przesyłce przygotowywane są przez podmiot dokonujący załadunku (celowo nie piszę, iż przez nadawcę, gdyż to określenie zarezerwowane jest dla strony umowy przewozu, a więc w naszym przypadku podmiot zlecający przewóz, nawet jeżeli podmiot ten nie będzie obecny przy załadunku – co w przypadku przewozu wykonywanego na rzecz tzw. „spedycji” jest regułą).

Powyższe argumenty w mojej ocenie przemawiają za tym, że domaganie się całej litanii dokumentów przez zleceniodawcę i warunkowanie zapłaty od ich dostarczenia nie jest zgodne z przepisami Konwencji CMR.

Obowiązki przewoźnika na gruncie umowy przewozu

Twoim obowiązkiem jako przewoźnika jest wykonanie przewozu i udokumentowanie, że przewóz został wykonany w sposób należyty. Jeżeli więc wraz z fakturą przedstawisz chociaż jeden dokument, z którego będzie wynikać, że przewóz został wykonany, Twój zleceniodawca powinien Ci zapłacić Twoje wynagrodzenie (przewoźne, fracht) czy mu się dokumenty podobają czy nie. O ile oczywiście nie wynika z nich, iż w trakcie przewozu powstała szkoda w przesyłce.

Bo przecież patrząc na zapis zacytowany powyżej, może w nieskończoność kwestionować Twoje prawo do otrzymania wynagrodzenia. Robiłeś kiedyś przewóz, w którym przesyłce towarzyszył dokument wz, Lieferschein, list przewozowy CMR i list przewozowy (zakładam, że chodzi o list przewozowy krajowy, no bo przecież nie o kolejowy lis przewozowy CIM lub CUV).

Oczywiście ustalenie samego biegu terminu zapłaty od daty dostarczenia faktury i dokumentów potwierdzających należyte wykonanie umowy przewozu nie budzi wątpliwości, jednakże żądanie w nieskończoność wszystkich dokumentów, które mogą ale nie muszą towarzyszyć przesyłce już tak.

warunki zapłaty

Wydłużenie terminu zapłaty a odsetki ustawowe

Wiesz tak sobie jeszcze pomyślałam, że takiej firmie, która próbuje w nieskończoność przedłużać termin zapłaty warto by zrobić psikusa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. (Dz. U. z 2013 r. poz. 403).

Uśmiecham się złośliwie pod nosem…

Nie wiem dlaczego ta ustawa nie jest powszechnie stosowana, ale na takie firmy, które próbują nie płacić w nieskończoność jest idealnym orężem.

Zgodnie z regulacją tej ustawy jeżeli strony umowy przewidziały w umowie termin zapłaty dłuższy niż 30 dni, wierzyciel może żądać odsetek ustawowych po upływie 30 dni, liczonych od dnia spełnienia swojego świadczenia i doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, do dnia zapłaty, ale nie dłużej niż do dnia wymagalności świadczenia pieniężnego.

Powyższe oznacza, iż jeżeli na zleceniu mamy 50 dni od dnia doręczenia faktury, usługa została wykonana np. 1 maja, faktura została doręczona 10 maja, to teoretycznie termin zapłaty mija 29 czerwca. Zgodnie z ustawą o terminach zapłaty w transakcjach handlowych od 10 czerwca do 29 czerwca należą nam się odsetki ustawowe. Od 30 czerwca dalej będziemy uprawnieni do żądania odsetek już nie w oparciu o przepisy tej ustawy lecz w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego lub Konwencji z tytułu opóźnienia w płatnościach.

Faktura a obowiązek zapłaty

No i na zakończenie jeszcze jedna uwaga. Warto pamiętać, że faktura VAT nie jest dokumentem, który w jakikolwiek sposób wpływa na istnienie zobowiązania stron do zapłaty należności wynikających z umowy. Faktura jest bowiem wyłącznie dokumentem księgowym.

Zgodnie z bogatym orzecznictwem sądów powszechnych w przypadku sporu o zapłatę przewoźnego sąd nie będzie oceniał, czy faktura została wystawiona w sposób prawidłowy, lecz będzie ustalał treść umowy zawartej pomiędzy stronami, czy przewóz został spełniony w sposób należyty i na jakich warunkach zgodnie z umową miała być dokonana przewoźnikowi zapłata.

Możliwe metody postępowania

Jak więc postępować z firmami, które stosują takie zapisy.

Jeżeli jeszcze nie zawarliśmy umowy, powinniśmy zaproponować zmianę warunków umowy i uzależnić termin zapłaty od daty wykonania usługi oraz wskazać, że przewoźnik będzie zobowiązany dostarczyć jeden z dokumentów potwierdzających należyte wykonanie umowy przewozu. Natomiast w przypadku gdy przewóz został już wykonany, a nasz kontrahent nie chce nam zapłacić powołując się na zapisy umowy zostaje nam bądź łagodna perswazja bądź niestety droga postępowania sądowego.

Niestety….

 

___________________

Poniżej inforgrafika, którą możesz pobrać w formacie pdf.

 

odmowa-zaplaty-przewoznego

 

odmowa zapłaty